Jumat, 02 April 2010
Denda
Olih I Nyoman Alit Suwarbawa
Matanainé sagét jeg-jeg ring ba duur. Uling semengan, tiang lan pecalang ané lianan mara acepok melincerin désané. Dinané mangkin tiang sareng pecalang ané lianan katugasin dadi tanda.
Ring désa tiangé kaucap tanda punika jejehina tekéning krama désané ri kala rahina panyepian. Tanda dadi nenda anaké ané nakal, anaké ané pesu ri kala rahina catur brata puniki.
Mangkin para tandané maseliahan ring pos kamblingé. Batis tiangé kenyat sajan, krana tumben jani tiang majalan melincerin désa. Biasané sepéda motor tegakin tiang malali. Kéto masi tanda-tanda ané lianan, makonyangan ngleserang batis. Ngangseg angkihané, ngenah pesan pesu bayu roko lan arakné. Ento ulian makejang ané dadi tanda mangkin tusing taén majalan joh. Batas pesu meli roko ring mukak gang manten suba negakin motor. Saru ngekoh majalan utawi pamér ngédéngang motor baru, métik Vario jani sedeng kerén.
Nyansan makelo, nyansan ilang ngangseg angkihan tiangé. Nénten rasayang tiang sampun matétéh bibih tiangé dugas mara enten. Tanda ané lianan saling pasautin kerokané. Sekadi pindang ring keranjangé, majéjér makonyangan nénten inget.
Padidi tiang enten, inget tiang unduké ané dumun. Dugas tiang kari truna, kaliwat tiang nakal. Nénten taén tiang ningehin munyin anak tua. Apabuin nyak ngoyong jumah ring rahina panyepian puniki. Listrik mati, ningehang radio tusing ngidang, apabuin mabalih kartun Tom&Jerry. Luungan malali ajak timpal-timpalé.
Mengkeb-mengkeb ngelidin tanda. Majalan ring gang-gangé. Dengak-dengok ngintip tanda. Takut tiang tangkep tanda. Ngemang kipekané majalan, ngintipin taluh-taluh ané anggéna aturan kala dina pangerupukanné ring pamesuan umah anaké.
Yéning sampun maan taluh, tiang sareng timpalé mapésta taluh ring umah timpal tiangé. Ditu dauh banjaré umah timpal tiangé madan I Ketut Lara. Jlemané bengal sajan patuh sakadi tiang. Apabuin nyak ngoyong jumah ulian panyepian. Dugas batisné elung matabrakan ulian trék-trékan liar, buin mabebed aji perban nak ngidang pesu. Apang maan nepuk jalan, abetné.
Minab sampun kudang tiban panyepiané punika. Tiang sampun duang tiban dadi pecalang. Uling tiang mara menék dadi sekaa banjar, tiang sampun katunjuk dadi pecalang. Uling tiang mara menék tua, sampun kaping kalih tiang dadi tanda.
Atiban satondéné tiang menék makrama tua, tiang kari truna. Dugas nika tiang ané paling wayah ring timpal-timpalé ané lianan. Timpal-timpal ané iaban tiangé sampun makejang ngantén.
Jelék dugas nika nasib tiangé, konden maan taluh sagét tiang suba matangkep. Ada tanda ané nututin pajalan tiangé. Mara tiang nyeluk taluh ring pejatiné, sagét bajun tiangé ada ané ngisiang.
“Mulih!” Kéto Pan Kobér ngorain tiang mulih. Lek sajan atin tiangé, apabuin jelék-jelék masi tuturné. Liu munyiné ngorahang tiang suba kelih sajan masi enu mapalalian tusing ngalekin hari raya padidi. Ngénggalang tiang malaib mulih. Macelep ka kamaré tur tiang masaré.
Enten tiang suba semengan, ané galahé suba madan ngembak geni. Anaké jani makejang suba dadi pesu. Magerudugan dingeh tiang anaké liwat ngaba motor. Ada ané gerung-gerung manesang motorné sawiréh uling ibi suba tusing mapanesang. Ada ané gending-gending, mirib karaoké. Ngenggalang tiang manjus. Kenehé suba kaebekin tekéning malali-lali.
Mara tiang pesu ka balé banjar, magerudugan tepuk tiang trunané ring tengah banjaré. Kénkén cara anaké matajén, saling desek, saling tongsok. Bareng tiang nyangjagang. Kondén tiang teked, sagét I Ketut Ramé matakon tekén tiang.
“Dija matangkep ibi Dé?”
“Aaah, Adi tawang?” Ngejengit tiang nyautin patakon I Ketut. Lek sajan keneh tiangé.
“Ditu ada adan anaké ané matangkep ibi.”
Ningehin minyuné I Ketut buka kénten, ngenggalang tiang matuuk ningalin adan tiangé. Mara nengok sirah tiangé, makesiab tiang. Paling duur munggah adan tiangé matémpél ring pengumumane punika. Timpal-timpal tiangé makejang nyurakin tiang. Koné tiang tusing nawang hari raya. Ada masi ané ngorahang tiang nénten anak maagama Hindu. Buin liu ané ngorahang tiang mabikas tusing cara anak Bali. Tusing ngalekin Bali mara tiang matangkep malali dugas nyepi.
Yéning alih, Anaké ané pesu nénten tiang manten. Liu anaké ané ngebat cekian jumahan. Majudi sekadi ané wénten ring dajan banjaré. Sinah yéning sampun majudi, diastun tusing pesu masi ento tusing nyepi adané. Ngudiang tiang manten ané masuriakin.
Lénan kén tiang wénten adan anak tua ané matulis ring pangumuman punika. Uningin tiang anak tua punika. Ia anak tua suba pikun, taén tepuk tiang ia paling ngalih umahné. Kanti ping telu mincerin gangé nanging tusing tepukiné umahné. Umahné manten engsapiné, apabuin hari raya ané tekané atiban cepok.
Sebet keneh tiangé ningehin munyin timpal-timpalé. Mulih tiang morahan tekening bapan tiangé. Takut bapan tiangé ngoél, ngamalunin tiang ngorahin yéning tiang matangkep ibi sanjané.
Tusing ja ngoél i bapa. Ia kedék manten. Buin tiang nyekenin i bapa yéning tiang matangkep ibi sanja.
“Sing kenapa, masi tuah denda amonto. Tusing kebés tabungané anggo mayah denda amonto Dé. Jani Gedé malajahin pelih Gedéné, yéning buin Gedé kanti matangkep. Kaliwat lek bapa tusing bisa ngajahin pianak. Kéto bapa ucapé ring margané.”
Sebet tiang ningehin munyin i bapa buka kénten. Ia tusing gedeg. Nanging tiang marasa pelih sajan. Ulian tiang kaliwat nakal, dados bapan tiangé masambat ring margané. Apabuin bapan tiangé anak tawangé polos, ané jani jelék ulian ngelah pianak buka tiang. Nyangetang tiang ngenehin unduké ento.
Ané jani matanainé makibehan kauh. Sinah guminé suba nyansan nyanjanang. Nanging makejang tandané nu masi entil, mirib makejang mangipi utawi kaliwat kenjel. Ibi petengé makejang magadangin anaké mapalalian cedar-cedaran aji pipa besi. Ada masi ané nganggo mercon gedé-gedé. Dija kaden meli. Sekadi perang ibi peteng desané. Cedar-cedur munyi meriam, keplag-keplug munyin musiké saru.
Kéto masi ada ané punyah nengen pipa besiné, ané lénan nutuin aji api uli duri. Pipané benenganga sik timpal ané lénan, yén suba makeplug sinah timpalé kena karbit lan ané ngenén kedék ingkel-ingkel. Kéto palalian truna-trunané peteng pangerupukané kanti munyin kukul panyepiané.
Sagét awang-awang ada munyi. Tolih tiang timpal-timpalé ané sing sadar, tusing ada ipit. Ngemang kipekan tiangé, jejeh tiang sawiréh munyi manten ada. Tusing ada nyén tepuk tiang yadiastun suba sebilang bucu kipekan tiangé.
Tiang makecos uling pos kambling. Tanda ané lianan kepupungan malaib saling tabrak saling ketugin, buiné ada ané kapupungan bangun tur ngapuakin timpalé. Takut tiangé dadi ilang, ipian timpalé makejang pegat. Ané ngerok suba tusing ada. Ada makejang masebeng gawat.
“Bah, nyen magerudugan?” Keto I Wayan Bongol matakon ngapung.
“I raga masi pelihné. Tusing ja majaga, nanging bakat masaré kanti liu mirib anaké truna suba ngelincak.” I Ketut Buduh ngeraos buka kénten.
Kénkén kadén undukné, makejang masebeng gedeg. “Mai jani buin ngelindeng.” Kéto Yan Jongos ngajakin.
Tiang maan majalan ngawanang. Adeng-adeng tiang majalan sareng telu. Pablés-blés anak cenik megat jalan. Pesu uling gang dajanan malaib ngelodang, ané uling kelod malaib ngajanang. Tusing ngenah jenengné, makejang matekep kamen.
Malaib tiang ngepung anaké cenik-cenik totonan. Kéto masi timpal-timpalé ané lénan. Makejang malaib ngepung. Bek sajan anaké cenik ring gang punika. Kepung tiang tur bakatang tiang abesik.
Anaké cenik ento panakné Nang Soléh. Mara orahin tiang mulih ia sagét ngeling. Matégtog gerong-gerong mesuang yéh mata. Maguyang ngidih apang tusing denda tiang. Sebet tiang nepukin. Inget tiang buin dugas tiang matangkep i pidan.
Sumber: Bali Post minggu, 28 maret 2010
Langganan:
Posting Komentar (Atom)
Tidak ada komentar:
Posting Komentar